ความเป็นมา
ประเพณีลอยกระทง ตรงกับวันเพ็ญ (วันขึ้น 15 ค่ำ) เดือน 12 (ตามปฏิทินทางจันทรคติ) ประมาณเดือนพฤศจิกายน ประเพณีนี้ กำหนดขึ้นเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอขมาต่อแม่พระคงคา บางหลักฐานเชื่อว่าเป็นการบูชารอยพระพุทธบาทที่ริมฝั่งแม่น้ำนัม ทามหานที และบางหลักฐานก็ว่าเป็นการบูชาพระอุปคุตอรหันต์หรือพระมหาสาวก
สำหรับประเทศไทยประเพณีลอยกระทงได้กำหนดจัดในทุกพื้นที่ทั่วประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณที่ติดกับแม่น้ำ ลำคลอง หรือ แหล่งน้ำต่าง ๆ ซึ่งแต่ละพื้นที่ก็จะมีเอกลักษณ์ที่น่าสนใจแตกต่างกันไป
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) จัดเทศกาล “สีสันแห่งสายน้ำ มหกรรมลอยกระทง” เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวทางน้ำตลอดทั้งเดือนพฤศจิกายน นอกจากจะมีกิจกรรมเด่น ในหลายพื้นที่ เช่น งานลอยกระทงกรุงเทพมหานคร, ประเพณีลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ จังหวัดสุโขทัย, ประเพณียี่เป็ง จังหวัดเชียงใหม่, ประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีปพันดวงฯ จังหวัดตาก และประเพณี ลอยกระทงตามประทีป จังหวัดพระนครศรีอยุธยา นอกจากนี้แล้วยังเป็นการส่งเสริมประชาสัมพันธ์งานประเพณีลอยกระทงให้เป็นสินค้าทางการท่องเที่ยวในระดับนานาชาติ World Events เพื่อสร้างแรงจูงใจในการเดินทางของนักท่องเที่ยวตลอดเดือนต่อไป
กิจกรรมเด่นของจังหวัดต่างๆ
กรุงเทพมหานคร
สีสันแห่งสายน้ำ มหกรรมลอยกระทง
จัดเป็นงานส่งเสริมการท่องเที่ยวทางน้ำตลอดทั้งเดือนพฤศจิกายน 2551บริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ด้วยกิจกรรมที่สร้างสีสันหลากหลาย ประกอบด้วย
- กำหนดการจัดงาน: วันที่ 8-12 พฤศจิกายน 2551
- สถานที่จัดงาน: บริเวณแม่น้ำเจ้าพระยา (สะพานกรุงเทพ-สะพานกรุงธน) กรุงเทพมหานคร
- กิจกรรม: ชมฟรี ขบวนเรือประดับไฟฟ้า “สายน้ำสายวัฒนธรรม” และขบวนเรือประเพณีลอยกระทง ชิงเงินรางวัลกว่า 1.500.000 บาท ระหว่างวันที่ 8-12 พฤศจิกายน 2551 เวลา 19.30 - 22.00 น. บริเวณริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา สะพานกรุงเทพถึงสะพาน
กรุงธน กรุงเทพมหานคร
สัมผัสบรรยากาศพิเศษสุดของงานลอยกระทงในแบบฉบับกรุงรัตนโกสินทร์ชมฟรี ระหว่างวันที่ 10 - 12 พฤศจิกายน 2551 เวลา 18.30 - 21.30 น. ณ บริเวณสวนสันติชัยปราการ กรุงเทพมหานคร อิ่มอร่อยกับอาหารนานาชนิด
ชมขบวนเรือประดับไฟฟ้าในมุมมองที่ดีที่สุด ดื่มด่ำกับการแสดงศิลปวัฒนธรรม บรรยากาศตลาดย้อนยุคท่องเที่ยวทางน้ำตามรอยพระราชอาคันตุกะ และไหว้พระ 9 วัด ชมสีสันของแม่น้ำเจ้าพระยายามค่ำคืนกับสมาคมเรือไทย ร้านอาหาร โรงแรม ริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาตลอดทั้งเดือน พฤศจิกายน 2551 พบกับโปรแกรมพิเศษสุด
- ข้อมูลเพิ่มเติม : โทร 1672 หรือ กองสร้างสรรค์กิจกรรม ฝ่ายกิจกรรม ททท. โทร 02-250-5500 ต่อ 3470 - 3478
จังหวัดสุโขทัย
ประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ
เป็นประเพณีบูชาด้วยประทีปที่มีมาแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ตามที่ปรากฏหลักฐานในหลักศิลาจารึกพ่อขุนราม คำแหงหลักที่ 1 มีข้อความกล่าวถึง การเผาเทียน เล่นไฟ ว่าเป็นงานที่ยิ่งใหญ่อลังการที่สุดของอาณาจักรสุโขทัย เมื่อกว่า 700 ปีก่อน ซึ่งได้คลี่คลายมาเป็นประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟในปัจจุบัน โดยมีการแสดงแสง-เสียง จำลองบรรยากาศงานเผาเทียน เล่นไฟสมัยสุโขทัย ให้ผู้คนทั้งชาวไทย และชาวต่างประเทศได้ชื่นชม
- กำหนดการจัดงาน: วันที่ 10 - 12 พฤศจิกายน 2551
- สถานที่จัดงาน: บริเวณอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย
- กิจกรรม: ตระการตากับขบวนแห่กระทงใหญ่ จากหน่วยงานต่าง ๆ อีกมากมาย ขบวนโคมชักโคมแขวน การแสดงพลุ ดอกไม้ไฟไทยโบราณ เช่น พลุ ตะไล ไฟพะเนียง ไฟกังหัน โคมลอย ฯลฯ ประกวศนางนพมาศ การแสดงแสง-เสียง “รุ่งอรุณแห่งความสุข” การแสดงศิลปวัฒนธรรมประเพณีสุโขทัย ประกวดกระทงและร่วมลอยกระทง ร่วมพิธีอาบน้ำเพ็ญ ในคืนเดือนเพ็ญ ณ เมืองเก่ากรุงสุโขทัย
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่
ททท. สำนักงานสุโขทัย โทร 0 5561 1196
เว็บไซต์ http://www.tat.or.th./north3
รับผิดชอบโดย สำนักงาน ททท. ภาคเหนือเขต 3 (พิษณุโลก) ร่วมกับจังหวัดสุโขทัยและกรมศิลปากร
จังหวัดเชียงใหม่
ประเพณียี่เป็ง
เป็นงานประเพณี อันยิ่งใหญ่แห่งดินแดนล้านนา ที่ได้ปฎิบัติสืบทอดกันมาตั้งแต่ครั้งโบราณกาล “ยี่เป็ง” หรือวันเพ็ญเดือนยี่ของชาวล้านนา ตรงกับวันเพ็ญเดือน 12 ของภาคกลาง อันเป็นช่วงปลายฤดูฝน ต้นฤดูหนาว อากาศปลอดโปร่งท้องฟ้าแจ่มใส ธรรมเนียมปฎิบัติของชาวล้านนาอย่างหนึ่งนอกเหนือจากการลอยกระทงในแม่น้ำก็คือ การจุดประทีปโคมลอยขึ้นไปสว่างไสวบนท้องฟ้า โดยมีคติความเชื่อว่า เพื่อบูชาพระเกตุแก้วจุฬ ามณี บนสรวงสวรรค์ หรือบ้างก็เชื่อว่าเป็นการลอยเคราะห์ หรือสะเดาะเคราะห์ ให้เกิดความเป็นมงคลแก่ชีวิต
- กำหนดการจัดงาน: วันที่ 8 - 12 พฤศจิกายน 2551
- สถานที่จัดงาน: บริเวณข่วงประตูท่าแพ ริมฝั่งแม่น้ำปิง หน้าเทศบาลนครเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
- กิจกรรม: ตื่นตากับโคมลอย ขบวนแห่โคมไฟ ขบวนประกวดกระทง ประกวดเทพียี่เป็ง และการแสดงแสง-เสียงกลางลำน้ำปิงกิจกรรมลอยกระทงย้อนเวลาหาวิถีล้านนาไทยในอดีต การแสดงศิลปะพื้นบ้านล้านนา การออกร้านจำหน่ายสินค้าหัตถกรรมพื้นบ้านล้านนา
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่
ททท. สำนักงานเชียงใหม่ 0 5324 8604, 0 5324 8607
เว็บไซต์ http://www.tatchiangmai.org
รับผิดชอบโดย สำนักงาน ททท ภาคเหนือ เขต 1 (เชียงใหม่) ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
จังหวัดตาก
ประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีปพันดวง
เป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวจังหวัดตาก มีเอกลักษณ์เฉพาะ แตกต่างจากที่อื่น ๆ คือ การใช้กะลามะพร้าวเป็นองค์ประกอบหลักของกระทง ด้วยเหตุที่ชาวจังหวัดตากนิยมประทาน “เมี่ยง” เป็นอาหารว่าง และผลิตเป็นสินค้าพื้นเมืองที่สำคัญ ทำให้ต้องใช้เนื้อมะพร้าวเป็นจำนวนมาก เพื่อเป็นไส้เมี่ยง และมีกะลาเป็นส่วนที่เหลือใช้ ครั้นเมื่อถึงเทศกาลลอยกระทง ชาวบ้านก็จะนำกะลามะพร้าวมาประดิษฐ์เป็นกระทง แล้วจุดไฟปล่อยให้ ลอยไหลเป็นสายไปตามความคดโค้งของร่องน้ำปิง กลายเป็นสายประทีปนับพันดวงทอดยาวไปในลำน้ำ นับเป็นภาพตระการตาหาชมได้ยากยิ่ง
ประเพณีบูชาสายน้ำในประเพณีลอยกระทงของชุมชนลุ่มน้ำปิง - วัง แห่งเมืองตาก ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นแตกต่างจากท้องถิ่นอื่นๆ และเป็นที่รู้จักกันดีในนาม “ “ประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีปพันดวง” นั้น สำหรับปี 2551 นี้ จังหวัดตาก จะจัดให้มีกิจกรรมดีๆ ให้ผู้มาเยือนได้ชื่นชมมากและนานกว่าทุกๆ ปี
- กำหนดการจัดงาน: วันที่ 8 - 12 พฤศจิกายน 2551
- สถานที่จัดงาน: บริเวณแม่น้ำปิง ริมสายธารลานกระทงสาย อำเภอเมือง จังหวัดตาก
- กิจกรรม: สัมผัสบรรยากาศและร่วมเชียร์การแข่งขันประกวดกระทงสายชิงถ้วยพระราชทาน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ การจัดลอยประทีปของพระบรมวงศานุวงศ์ ขบวนแห่กระทงพระราชทานและพระประทีปพระราชทาน การตกแต่งประดับไฟในบรรยากาศกระทงสาย การแสดงแสง-เสียง พลุ ดอกไม้ไฟ และม่านน้ำ ชุด “ตำนานกระทงสาย” การจัดลอยกระทงที่ยาวที่สุด การแสดงทางวัฒนธรรมพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง และการออกร้านจำหน่ายสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์
- ข้อมูลเพิ่มเติม : ททท. สำนักงานตาก โทร 05551 4341 - 3
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ลอยกระทงตามประทีป (ศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ)
ในอดีตสมัยกรุงศรีอยุธยา ปรากฏหลักฐานในจดหมายเหตุว่ามี “พระราชพิธีชักโคม ลอยพระประทีป” ซึ่งได้ว่างเว้นไปในคราวเสียกรุง เหลือแต่เพียงประเพณีของราษฎร ซึ่งในปัจจุบันได้มีการรื้อฟื้น และจำลองพระราชพิธีดังกล่าว เพื่อให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้สัมผัสกับบรรยากาศของราชสำนัก ซึ่งนับเป็นงานลอยกระทงที่ยิ่งใหญ่งานหนึ่งของประเทศ
- กำหนดการจัดงาน: วันที่ 12 พฤศจิกายน 2551
- สถานที่จัดงาน: บริเวณอทุยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- กิจกรรม: เชิญร่วมลอยกระทงในรูปแบบสมัยกรุงศรีอยุธยา ชมการแสดงศิลปวัฒนธรรมไทยพื้นบ้าน การออกร้านจำหน่ายอาหารและสินค้าในบรรยากาศตลาดย้อนยุค พร้อมชมมหรสพต่าง ๆ มากมาย ลอยกระทง 4 มุมเมือง บริเวณป้อมเพชร บริเวณใต้สะพานปรีดีธำรง บริเวณหน้าพระราชวังจันทรเกษม และบริเวณเจดีย์ศรีสุริโยทัย
ร่วมลอยกระทง ๔ มุมเมืองพระนครศรีอยุธยา ประกวดกระทงและนางนพมาศ ชมการแสดงของนักเรียน
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่
ศูนย์ท่องเที่ยวจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โทร 0 3532 2730 - 1
เว็บไซท์ http://www.tat.or.th/central6
รับผิดชอบโดย สำนักงาน ททท. ภาคกลางเขต 6 (พระนครศรีอยุธยา) ร่วมกับศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ, จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
จังหวัดสงขลา
การแสดงโคมไฟเฉลิมพระเกียรติ สีสันเมืองใต้
- กำหนดการจัดงาน: วันที่ 1 พฤศจิกายน 2551 – วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2552
และวันลอยกระทงร่วมสมัยวันที่ 12 พฤศจิกายน 2551
- สถานที่จัดงาน: ณ สวนสาธารณะเทศบาลนครหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
- กิจกรรม: ตระการตากับงานลอยกระทงร่วมสมัย และการแสดงโคมไฟ “7 โซนมหัศจรรย์” ประกอบด้วยมหัศจรรย์โคมไฟ จินตนาการโลกของเด็ก มหัศจรรย์โคมไฟกลางน้ำ มหัศจรรย์โลกของสัตว์ มหัศจรรย์โคมไฟนานาชาติ มหัศจรรย์โคมไฟจื้อกงหรือโคมไฟชุดพิเศษ มหัศจรรย์โคมไฟโลกสัตว์ปีก มหัศจรรย์โคมไฟประติมากรรม นิทรรศการเกี่ยวกับโคมไฟทั้งไทยและต่างประเทศ และการแสดงทางวัฒนธรรม
สอบถามรายละเอียด : ททท. สำนักงานหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โทร 0 7423 1055, 0 7423 8518